Những bộ phim ngắn được tạo bằng AI đang xuất hiện ngày càng dày đặc trên TikTok, Facebook Reels, YouTube Shorts và các ứng dụng chuyên biệt. Hình ảnh bắt mắt, thời lượng ngắn, tình tiết dồn dập cùng những đoạn kết bỏ lửng khiến người xem dễ bị cuốn từ tập này sang tập khác.

Đằng sau sự phát triển nhanh chóng của loại hình nội dung này là một mô hình giải trí có khả năng giữ chân người dùng và tạo doanh thu đáng kể. Tuy nhiên, việc tiếp xúc quá nhiều với nội dung ngắn, đặc biệt khi khó kiểm soát thời gian xem, cũng đặt ra những vấn đề về khả năng tập trung và sức khỏe tinh thần.

Từ những video AI đơn giản đến cả series hàng chục tập

Nếu những video AI đầu tiên thường dễ nhận biết bởi chuyển động thiếu tự nhiên, hình ảnh biến dạng hoặc nhân vật không nhất quán, công nghệ hiện nay đã tiến bộ đáng kể.

Các công cụ tạo video có thể duy trì hình ảnh nhân vật, tạo chuyển động mượt hơn, xây dựng bối cảnh và phát triển một câu chuyện thành nhiều tập. Tại Trung Quốc, theo dữ liệu được Znews dẫn từ DataEye, hơn 221.900 phim ngắn AI mới đã được phát hành trên các mạng xã hội trong nửa đầu năm 2026.

Không chỉ xuất hiện trên mạng xã hội, phim ngắn AI còn được đưa vào các ứng dụng riêng. Người dùng có thể bắt gặp những câu chuyện về tình yêu, xuyên không, trả thù, tranh giành quyền lực hay phân biệt giàu nghèo với thời lượng mỗi tập chỉ vài phút.

Một đặc điểm đáng chú ý là nhiều câu chuyện được xây dựng theo kiểu cliffhanger: tập phim kết thúc ngay trước khi một bí mật được hé lộ hoặc một biến cố quan trọng xảy ra. Người xem muốn biết kết quả nên tiếp tục bấm sang tập kế tiếp.

Theo các chuyên gia được Znews phỏng vấn, đây là một trong những cơ chế quan trọng giúp phim ngắn AI giữ chân khán giả.

Nội dung càng gây sốc càng dễ thu hút sự chú ý

Một số ứng dụng phim ngắn hiện nay sử dụng những đoạn trích có yếu tố bạo lực, tình dục, ngoại tình hoặc các tình huống gây tranh cãi để quảng bá trên Facebook và TikTok.

Người dùng có thể xem miễn phí vài tập đầu, sau đó được yêu cầu xem quảng cáo hoặc trả tiền để mở khóa những tập tiếp theo. Znews ghi nhận một số ứng dụng có mức phí khoảng 100.000-250.000 đồng/tuần, trong khi gói một năm có thể lên tới 1,5-1,8 triệu đồng.

Mô hình này không chỉ xuất hiện ở Việt Nam. Báo cáo của Adjust công bố tháng 6/2026 cho biết các ứng dụng short drama đã đạt 2,3 tỷ lượt tải trên toàn cầu trong năm 2025, trong đó lượt tải trong quý IV tăng 186% so với cùng kỳ. Sang quý I/2026, lượt cài đặt tiếp tục tăng 238% trên toàn cầu.

Người Việt đang dành nhiều thời gian hơn cho phim ngắn

Tại Việt Nam, sự phát triển của short drama cũng thể hiện rõ qua dữ liệu thị trường ứng dụng.

Theo số liệu được tổng hợp từ báo cáo thị trường ứng dụng di động Việt Nam, lượt tải các ứng dụng phim ngắn trong quý IV/2025 tăng 271% so với cùng kỳ năm trước. Doanh thu mua hàng trong ứng dụng của thể loại này đạt khoảng 11,5 triệu USD trong năm 2025. Sang quý I/2026, lượt cài đặt tiếp tục tăng 32% và số phiên truy cập tăng 76% so với cùng kỳ.

Những con số này cho thấy phim ngắn không còn chỉ là một dạng nội dung phụ trên mạng xã hội mà đang trở thành một thị trường giải trí riêng với mô hình kinh doanh rõ ràng.

Vì sao người xem biết nội dung phi lý vẫn khó dừng?

Một phần câu trả lời nằm ở chính cách nội dung được thiết kế.

Các tập phim ngắn thường không dành nhiều thời gian để xây dựng nhân vật hay giải thích bối cảnh. Mâu thuẫn được đưa ra gần như ngay lập tức, sau đó liên tục xuất hiện những tình huống mới. Mỗi tập lại kết thúc ở một điểm khiến người xem muốn biết chuyện gì xảy ra tiếp theo.

Khi người dùng đã xem hết một số tập, thuật toán có thêm dữ liệu về sở thích của họ và có thể tiếp tục đề xuất những nội dung tương tự.

Nghiên cứu đăng trên NeuroImage từng sử dụng fMRI để nghiên cứu phản ứng của người xem với các video TikTok được cá nhân hóa. Nghiên cứu trên 153 người dùng TikTok cho thấy những video được hệ thống đề xuất theo sở thích cá nhân có liên quan đến hoạt động mạnh hơn ở một số vùng não, trong đó có vùng liên quan đến hệ thống tưởng thưởng; nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận khoảng 5,9% người dùng trong mẫu có dấu hiệu sử dụng TikTok ở mức đáng lo ngại. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu về video ngắn được cá nhân hóa nói chung, không phải riêng phim AI, và không chứng minh quan hệ nhân quả.

Không phải cứ xem phim ngắn là "nghiện"

Đây cũng là điểm cần phân biệt khi nói về tác động của phim ngắn AI.

Một phân tích tổng hợp được công bố trên Journal of Medical Internet Research năm 2026 đã phân biệt giữa việc sử dụng video ngắn thông thường và việc sử dụng mang tính vấn đề. Kết quả tổng hợp cho thấy mối liên hệ với các vấn đề sức khỏe tinh thần rõ hơn ở nhóm có hành vi sử dụng mang tính cưỡng chế hoặc khó kiểm soát, thay vì có thể áp dụng cho tất cả người xem video ngắn.

Một tổng quan khác trên European Child & Adolescent Psychiatry năm 2026 cũng cho thấy các nghiên cứu đang ghi nhận mối liên hệ giữa việc sử dụng video ngắn có vấn đề với một số thay đổi về chú ý, kiểm soát nhận thức và sức khỏe tinh thần, nhưng lĩnh vực này vẫn cần thêm nghiên cứu để xác định rõ cơ chế và quan hệ nhân quả.

Vì vậy, vấn đề không nằm đơn giản ở việc xem phim AI, mà đáng chú ý hơn là khi người dùng không còn kiểm soát được thời gian xem, liên tục bỏ công việc hoặc giấc ngủ để theo dõi nội dung và khó dừng dù nhận thấy việc xem đang ảnh hưởng đến cuộc sống.

"AI slop" đang tạo thêm một lớp nội dung khó kiểm soát

Một xu hướng rộng hơn cũng đang góp phần làm lượng nội dung AI trên mạng tăng nhanh là cái gọi là AI slop – thuật ngữ thường dùng để chỉ những nội dung AI được sản xuất hàng loạt, chất lượng thấp hoặc ít được kiểm duyệt, chủ yếu nhằm thu hút lượt xem và người theo dõi.

Nghiên cứu của Kapwing công bố cuối năm 2025 phân tích 100 kênh YouTube thịnh hành tại nhiều quốc gia và thử nghiệm 500 YouTube Shorts đầu tiên trên một tài khoản mới. Kết quả của thử nghiệm cho thấy 21% video trong mẫu là nội dung do AI tạo, trong khi nhóm nội dung được Kapwing gọi là "brainrot" chiếm khoảng 33%. Đây là nghiên cứu riêng trên YouTube Shorts, không phải thống kê toàn bộ Internet hay riêng phim ngắn AI.

Đáng chú ý, Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia có lượng xem AI slop cao nhất theo nghiên cứu này, với khoảng 1,69 tỷ lượt xem từ các kênh AI slop đang thịnh hành được khảo sát.

Khi giải trí biến thành thói quen khó kiểm soát

Phim ngắn AI có lợi thế rõ ràng: sản xuất nhanh, chi phí thấp hơn nhiều hình thức làm phim truyền thống và dễ dàng tạo ra số lượng nội dung lớn. Với người xem, chúng đáp ứng nhu cầu giải trí nhanh sau những giờ làm việc căng thẳng.

Nhưng chính những đặc điểm đó cũng tạo ra mặt trái. Một người có thể bắt đầu bằng vài phút giải trí rồi tiếp tục xem hàng chục tập vì câu chuyện luôn được đặt ở trạng thái dang dở.

Nếu thời gian dành cho phim bắt đầu lấn sang giấc ngủ, công việc, học tập, các mối quan hệ hoặc những hoạt động cần sự tập trung lâu dài, đó mới là dấu hiệu đáng lưu ý.

Sự bùng nổ của phim ngắn AI vì thế không chỉ là câu chuyện về một công nghệ mới trong ngành giải trí. Nó còn cho thấy cuộc cạnh tranh để giành thời gian và sự chú ý của người dùng đang ngày càng quyết liệt. Khi nội dung có thể được tạo ra với tốc độ rất lớn, khả năng tự kiểm soát thời gian xem và lựa chọn nội dung trở thành yếu tố quan trọng đối với người dùng.

Nguồn: zingnews.vn

----------------------------------

Yuzuha Shop - Sức khỏe cha mẹ và Hạnh phúc trẻ thơ

Hotline: 0919 18 77 44 (08:00 AM - 17:30 PM từ T2 - T6)

Fanpage: https://www.facebook.com/shop.yuzuha/